Drone Çekimi İzinleri: Nereye, Nasıl Başvurulur?

Drone ile çekim yapmak izne tabidir ve bu izin çekim gününe bırakılamaz. Türkiye'de insansız hava aracı uçuşları Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü düzenlemelerine tabidir; ticari çekimde aracın kayıtlı, pilotun yetkili ve bölgenin uygun olması gerekir.

Havadan çekim, tanıtım filmlerinde tesisin ölçeğini ve konumunu gösteren en güçlü araçtır. Ancak planlama açısından filmin en kırılgan bölümüdür: hava koşulu, izin ve saha güvenliği aynı anda uygun olmak zorundadır.

Bu yazıda izin sürecinin nasıl işlediğini, hangi bölgelerde uçulamayacağını ve saha planlamasını anlatıyoruz. Mevzuat zaman içinde değişir; buradaki bilgiler genel çerçeveyi anlatır, her projede güncel durum ayrıca teyit edilmelidir.

İzin süreci neleri kapsar?

Drone çekimi tek bir izinden ibaret değildir. Uygulamada üç ayrı katman vardır ve üçü de sağlanmalıdır.

Üçüncü katman en çok atlanandır. Hava sahası uygun olsa bile, özel bir tesisin ya da belediyeye ait bir alanın üzerinde çekim yapmak için o kurumun ayrıca izni gerekir.

Uçuşa kapalı ve kısıtlı alanlar

Genel olarak uçuşa kapalı ya da özel izin gerektiren alanlar şunlardır:

• Havalimanı ve heliport çevreleri
• Askeri bölgeler ve güvenlik bölgeleri
• Kritik altyapı tesisleri
• Uçuşa yasak ilan edilmiş özel alanlar
• Kalabalık toplulukların bulunduğu alanların üzeri

İstanbul gibi yoğun hava trafiği olan şehirlerde kısıtlı bölge sayısı fazladır. Bir tesisin havalimanına yakınlığı, havadan çekim planını doğrudan belirler.

Bu yüzden havadan çekim kararı verilmeden önce konum kontrolü yapılır. Konum uygun değilse alternatif üretilir: yüksek binadan çekim, vinç ya da uzun direk kullanımı, ya da yerleşke planının başka yöntemle anlatılması.

Sigorta ve sorumluluk

Ticari drone çekimlerinde sorumluluk sigortası, hem yasal gereklilik hem de pratik bir zorunluluktur. Tesis sahipleri ve organizasyonlar, çekim öncesinde sigorta poliçesi ve izin belgelerini isteyebilir.

Bu belgelerin çekim gününden önce hazır olması gerekir. Sahada belge sorulduğunda gösterilemezse çekim iptal edilir ve o gün kaybedilir.

Kurumsal projelerde belge setini çekimden bir hafta önce müşteriye iletiyoruz; böylece tesis güvenliği önceden bilgilendirilmiş olur.

Hava koşulu: planın en kırılgan yeri

Drone uçuşu rüzgâra, yağışa ve görüş mesafesine bağlıdır. Kuvvetli rüzgârda uçuş hem güvensizdir hem de görüntü titrer.

Sahada uyguladığımız üç pratik:

1. Havadan planlar güne yayılmaz. Uygun pencere yakalandığında hepsi arka arkaya çekilir.
2. Yedek gün planlanır. Havadan çekim kritikse takvimde bir alternatif gün tutulur.
3. Işık saati seçilir. Gün doğumu ve gün batımı çevresindeki saatler hem ışık hem rüzgâr açısından genellikle en uygun penceredir.

Üçüncü madde görüntü kalitesini en çok etkileyen karardır. Öğle saatinde tepeden gelen sert ışık, havadan çekimde gölgeleri düzleştirir ve yerleşkeyi yassı gösterir.

Havadan çekim neyi anlatmalı?

Havadan görüntü, tanıtım filmlerinde en çok gereksiz kullanılan plan türüdür. Kural şudur: havadan çekim, ancak yerden anlatılamayan bir şeyi anlatıyorsa kullanılır.

İşe yarayan kullanımlar:

• Ölçek. Tesisin büyüklüğü, kaç bina olduğu, açık alan kapasitesi.
• Konum. Limana, otoyola, sanayi bölgesine yakınlık — lojistik avantajı gösterir.
• Süreç. Ham madde girişinden sevkiyata kadar akışın yerleşke üzerinde görünmesi.
• Geçiş. İki bölüm arasında anlatıyı taşıyan hareket.

İşe yaramayan kullanım ise klasik açılıştır: hiçbir bilgi vermeyen, binanın etrafında dönen genel plan. Kurumsal tanıtım filminde ilk 20 saniyenin bilgi taşıması gerektiğini ayrı bir yazıda anlattık.

Tesis içi ve yakın mesafe uçuşları

Kapalı alanda ya da yapılara yakın uçuş, açık alanda uçuştan teknik olarak daha zordur. GPS sinyali zayıflar, hava akımları değişkenleşir ve çarpma riski artar.

Üretim tesislerinde ek olarak iş güvenliği devreye girer. Çalışanların ve çalışan makinelerin üzerinde uçuş çoğu tesiste kabul edilmez; kabul edilse bile alan boşaltılarak yapılır.

Pratik yaklaşımımız şudur: dış cephe, yerleşke ve depolama alanları havadan; üretim hattı ve iç mekân yer seviyesinden çekilir. İç mekânda yükseklik hissi gerekiyorsa gimbal, slider ve yüksek tripod ile benzer etki elde edilebilir. Fabrika çekiminin saha kurallarını ayrı bir yazıda ele aldık.

Havadan çekim için saha hazırlığı

Uçuş izni alındıktan sonra sahada yapılacak hazırlıklar da uçuşun başarısını belirler. Çekimden önce şunlar netleşir:

Kalkış ve iniş noktası. Düz, temiz ve insan trafiğinden uzak bir alan seçilir. Otopark ortası ya da yürüyüş yolu uygun değildir.

Gözlemci. Pilot kadraja bakarken çevreyi izleyen ikinci bir kişi bulunur. Bu, hem güvenlik hem de yasal açıdan doğru uygulamadır.

Engel haritası. Yüksek gerilim hatları, direkler, vinçler, bacalar ve ağaçlar önceden not edilir. Bunların bir kısmı havadan bakınca fark edilmez.

Uçuş rotası. Hangi planın hangi sırayla çekileceği önceden belirlenir. Batarya süresi sınırlıdır; havada rota düşünmek çekim süresini yer.

İletişim. Pilot ile yönetmen arasında telsiz ya da doğrudan görüş bağlantısı kurulur. Uzak mesafede bağırarak yönlendirme çalışmaz.

Havadan çekime alternatifler

Uçuş mümkün olmayan durumlarda ölçek ve yükseklik hissi başka yöntemlerle de verilebilir. Sahada kullandığımız üç alternatif:

• Yüksek nokta çekimi. Komşu bina çatısı, üst kat penceresi ya da tesis içindeki yüksek platform. İzin daha basittir, sonuç çoğu zaman yeterlidir.
• Uzun direk / telescopic pole. 6-8 metreye çıkan kamera direkleri, alçak irtifa havadan çekimin yerini büyük ölçüde tutar.
• Yerden geniş açı ve hareket. Slider ve gimbal ile yapılan uzun yatay hareketler, ölçek hissini yerden de verebilir.

Bu alternatifler yalnız yedek plan değildir; bazı işlerde havadan çekimden daha iyi sonuç verir. Özellikle kapalı alanlarda ve dar yerleşkelerde, yüksek nokta çekimi hem daha kontrollü hem daha kullanışlı bir görüntü üretir.

Sette gördüğümüz üç hata

İzni son güne bırakmak. Havadan çekim, brifingte konuşulup ön hazırlıkta unutulan bir kalemdir. Çekim haftasında başlatılan izin süreci yetişmez.

Tek plan için ayrı gün harcamak. Havadan çekim, diğer planlarla aynı güne yerleştirilebiliyorsa yerleştirilmelidir. Tek bir açılış planı için ayrı bir gün planlamak bütçeyi gereksiz büyütür.

Batarya planı yapmamak. Bir bataryanın kullanılabilir uçuş süresi sınırlıdır ve soğuk havada daha da kısalır. Kaç planın çekileceğine göre yeterli batarya ve şarj imkânı önceden planlanmazsa, çekim en verimli ışık saatinde durur.

Kadrajı kontrol etmemek.

Kadrajı kontrol etmemek. Havadan görüntüde komşu tesisler, yol tabelaları ve üçüncü tarafların mülkleri kadraja girer. Bunlar filmde sorun yaratabilir; uçuş öncesi kadraj planı yapılır.

KFE Film'de havadan çekim nasıl planlanıyor?

KFE Film, İstanbul Beylikdüzü'nde 500 m² kendi stüdyosunda reklam filmi, tanıtım filmi, ürün videosu ve profesyonel fotoğraf çekimi yapan bir prodüksiyon stüdyosudur. 2020'den bu yana 2000'i aşkın proje tamamladık; üretim tesisi ve yerleşke çekimlerinde havadan planlar düzenli olarak kullanıyoruz.

Havadan çekim içeren projelerde akışımız:

1. Konum kontrolü brifingte yapılır. Tesis kısıtlı bölgede mi, önce bu belirlenir.
2. İzin süreci proje planında ayrı satırdır. Çekim tarihi izne göre belirlenir, tersi değil.
3. Belge seti çekimden önce paylaşılır. Tesis güvenliği önceden bilgilendirilir.
4. Yedek gün tutulur. Havadan çekim kritikse takvimde alternatif gün vardır.
5. Alternatif plan hazırdır. Uçuş mümkün değilse ölçeği yerden anlatan çekim planı devreye girer.

Tanıtım filminde standart teslim süremiz 20 iş günü, acele teslim 10 iş günüdür. Havadan çekim gerektiren projelerde bu süre izin sürecine göre baştan planlanır.

Havadan çekimin kurgudaki yeri

Çekilen havadan planların hepsi filme girmez ve girmemelidir. Kurguda havadan görüntü, iki-üç noktada kullanıldığında güçlü kalır; her bölüm arasına konduğunda etkisini kaybeder.

En verimli üç kullanım şudur: filmin ölçek anlatan bölümünde bir kez, iki bölüm arasında geçiş olarak bir kez ve kapanışta uzaklaşan bir plan olarak bir kez. Bunun ötesindeki kullanım, izleyicide "bu firma drone almış" izlenimi bırakır ve anlatımı zayıflatır.

Kısacası

Drone çekimi teknik bir iş olduğu kadar bir planlama işidir. İzin süreci günler alır, hava koşulu tahmin edilemez ve saha izni ayrıca gerekir.

Konumu brifingte kontrol edin, izni ön hazırlığın ilk işi yapın, yedek gün tutun ve havadan planı yalnızca yerden anlatılamayan bir şey için kullanın.

Mevzuat değişkendir; her projede güncel düzenlemeyi ayrıca teyit ediyoruz.

Tesisiniz için çekim planını birlikte kuralım — tanıtım filmi teklifi alın.

Sık sorulanlar

Drone çekimi için izin gerekir mi?

+

Evet. Türkiye'de insansız hava aracı uçuşları Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü düzenlemelerine tabidir. Ticari amaçlı çekimlerde aracın kayıtlı olması, pilotun gerekli yetkiye sahip olması ve uçuş yapılacak bölgenin uygunluğunun teyit edilmesi gerekir. Ayrıca çekim yapılacak alanın sahibi ya da işletmecisinden ayrıca izin alınır.

Hangi bölgelerde drone uçurulamaz?

+

Havalimanı ve heliport çevreleri, askeri bölgeler, kritik tesisler ve uçuşa yasak ilan edilmiş alanlar başta gelir. Kalabalık toplulukların üzerinde uçuş da genel olarak yasaktır. Yasak bölgeler zamanla değişebildiği için her çekimden önce güncel durumun kontrol edilmesi gerekir.

Drone izni ne kadar sürede çıkar?

+

Bölgeye ve başvuru türüne göre değişir; günlerle ölçülen bir süredir ve çekim gününe bırakılamaz. Bu yüzden havadan çekim içeren projelerde izin süreci, proje planında ayrı bir satır olarak tutulur ve çekim takvimi buna göre kurulur.

Fabrika içinde drone uçurulabilir mi?

+

Kapalı alanda uçuş teknik olarak mümkündür ancak işletmenin kendi iş güvenliği onayı gerekir. Üretim hattının üzerinde uçuş, çalışan güvenliği ve makine riski nedeniyle çoğu tesiste kabul edilmez. Bu durumda dış cephe ve yerleşke planları havadan, iç mekân planları ise yer seviyesinden çekilir.